ก่อนหน้านี้เพียงหนึ่งปี การค้นหาคำว่า “Mobile Media” ในเซิร์ชเอ็นจิ้นนั้น แทบจะแสดงผลการค้นหาได้น้อยมาก และที่สำคัญข้อมูลที่หามาได้นั้นมักไม่ตรงกับความหมายที่แท้จริงของคำว่า “โมบาย มีเดีย” หรือถ้าแปลตรงตัวก็คือ “สื่อโทรศัพท์มือถือ” แต่ ณ วันนี้ “โมบาย มีเดีย” มีการพูดถึงกันอย่างแพร่หลายในระดับสากล และเกิดขึ้นจริงแล้วในหลายประเทศ
“สื่อ + โทรศัพท์มือถือ” คำผสมเพียง 2 คำ แต่สามารถอธิบายให้เห็นถึงการผสานกันระหว่างหลายหน่วยงาน มิใช่เพียงแต่กลุ่มผู้ทำธุรกิจโทรศัพท์มือถือตามแบบฉบับดังเดิมเท่านั้นแต่ยังเป็นการขยายขอบเขตของผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการสื่อสารผ่านโทรศัพท์มือถือรายใหม่ๆ ด้วย เช่น สื่อมวลชน และนักการตลาด จนถึงขั้นสามารถสร้างนิยามใหม่ของคำว่า “สื่อ”ในวงการสื่อมวลชน และคำว่า “เครื่องมือสื่อสาร” ในวงการการตลาดเลยทีเดียว
คำถามแรกที่จะต้องตอบก็คือ ทำไมโทรศัพท์มือถือจึงมีศักยภาพเพียงพอ ที่จะกลายเป็น “สื่อใหม่” ที่ทรงพลังได้?
4 ปัจจัย ที่ควรยกย่องให้ “มือถือ” ขึ้นแท่นเป็น “สื่อใหม่” ที่ทรงพลังสำหรับโลกปัจจุบันและอนาคต
1. ความต้องการที่จะสื่อสารของมนุษย์ “ทุกคน” ทุกคนจึงอยากมีโทรศัพท์มือถือไว้ในครอบครอง2. โทรศัพท์มือถือถูกออกแบบให้มีขนาดเล็ก สามารถพกไปใช้งานได้ทุกที่ ทำให้ทุกครั้งที่ส่งสาร สามารถมั่นใจได้เลยว่าผู้รับสารมีตัวตนอย่างแน่นอน
3. โทรศัพท์มือถือเป็นเสมือนจุดหมายปลายทางของการผสานรวมกันของอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ทั้งปวง สื่อใหม่ ผ่านช่องทางใหม่ ๆ ย่อมกระตุ้นการรับรู้ของผู้รับสารได้เป็นอย่างดี
4. ทุกครั้งที่ใช้มือถือ ไม่มีคำว่า “ฟรี”จุดนี้ช่วยลดข้อบกพร่องของสื่อรุ่นพี่อย่างอินเตอร์เนตที่ใคร ๆ ก็ยึดถือว่าเป็นของฟรี แต่เมื่อมาเป็นการซื้อขายสินค้า หรือกระทำการใด ๆ ผ่านโทรศัพท์มือถือ ผู้ใช้จะยินยอมเสียค่าใช้จ่าย ที่จะแสดงผลตามยอดบิลในแต่ละเดือน จึงส่งผลให้ภาคธุรกิจจะเติบโตเมื่อทำการสื่อสารผ่านโทรศัพท์มือถือ เพราะเล็งเห็นว่าเป็นช่องทางการสื่อสารที่ก่อให้เกิดรายได้ที่แน่นอน
สื่อโทรศัพท์มือถือ คืออะไร และมีประโยชน์อย่างไร
สื่อโทรศัพท์มือถือ คือ การรับ-ส่งสารผ่านช่องทางโทรศัพท์มือถือนั่นเอง แต่สิ่งที่น่าสังเกตก็คือ สื่อโทรศัพท์มือถือ นอกจากจะเป็นการสื่อสารระหว่างบุคคล (Interpersonal Communication) แล้ว ยังสามารถสื่อสารในระดับมวลชน (Mass Communication) ได้อีกด้วย โดยที่จะเป็นการเข้าถึงมวลชนในระดับรายบุคคล (One-to-one Communication) ได้ ซึ่งถือเป็นเครื่องมือสื่อสารชนิดแรกที่มีศักยภาพเพียงพอที่จะรวบเอาการสื่อสารในทุกระดับไว้ด้วยกัน
โดยอาศัยเอกลักษณ์อันโดดเด่นของตัวเองคือ ความเป็นมัลติมีเดีย อินเตอร์แอคทีฟ และขนาดที่เล็กจนสามารถพกพาไปไหนต่อไหนได้
ที่สำคัญยิ่งไปกว่านั่นก็คือ นอกจากโทรศัพท์มือถือจะสามารถทำตัวเป็น “สื่อ” ด้วยตัวของมันเองแล้ว ยังกลายเป็นศูนย์รวมของสื่ออื่น ๆ มากมาย (Media Convergence) ทั้งสื่อสิ่งพิมพ์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ (โทรทัศน์ วิทยุ) หรือแม้แต่สื่อใหม่อย่างอินเตอร์เนต
ดังคำกล่าวที่ทุกท่านคงจะเคยได้ยินกันอยู่บ่อย ๆ ว่า “ไม่มีอะไรที่โทรศัพท์มือถือทำไม่ได้” เพราะ ณ ปัจจุบันนี้ มือถือสามารถรับชมโทรทัศน์ได้ ฟังวิทยุ อ่านหนังสือพิมพ์ นิตยสาร และเล่นอินเตอร์เนตได้ สิ่งนี้ถือเป็นปรากฏการณ์ครั้งสำคัญที่จะต้องวิเคราะห์ อัตลักษณ์ และบทบาทของสื่อใหม่นี้อย่างใกล้ชิด (ซึ่งจะกล่าวอย่างละเอียดในครั้งต่อไป)
ตัวอย่างของการใช้โทรศัพท์มือถือเป็นสื่อก็มีมายมาย ตั้งแต่การโฆษณาส่งเสริมการขาย การประชาสัมพันธ์สินค้าใหม่ หรือการแจ้งข่าวสารกิจกรรมทางการตลาด ในเบื้องต้นจะอยู่ในรูปแบบของตัวอักษร ผ่านทางข้อความสั้นไปยังโทรศัพท์มือถือ หรือที่เรียกกันว่า SMS Marketing
เมื่อสื่อมือถือเกิด ใครบ้างที่ต้องปรับตัว? นอกเสียจากผู้เล่นหลักในแวดวงธุรกิจโทรศัพท์มือถืออย่าง ผู้ให้บริการโทรศัพท์มือถือ จากที่เคยทำหน้าที่ให้บริการการสื่อสารด้านเสียงและข้อมูล ก็ยังต้องรับหน้าที่ใหม่คือ เจ้าของพื้นที่บนสื่อใหม่ โดยที่จะต้องคอยควบคุมเนื้อหาที่มาจากผู้ผลิตเนื้อหา (Content Provider) คอยติดตามเทคโนโลยีใหม่ ๆ จากผู้ผลิตเครื่องโทรศัพท์มือถืออันจะส่งผลต่อผู้ผลิตเนื้อหาและผู้ใช้งานโทรศัพท์มือถือ และที่ขาดไม่ได้ก็คือ การกำหนดอัตราค่าโฆษณาบนพื้นที่ของสื่อดิจิตอลไร้สายนี้
นอกจากนี้แล้วผู้เล่นหน้าเก่าในธุรกิจสื่อยุคอนาลอก อย่างสื่อมวลชนแขนงต่าง ๆ ก็ต้องคอยจับตามองว่า “ช่องทางการสื่อสาร” (Channel) ใหม่นี้ จะเพิ่มขีดความสามารถและขจัดขอบเขตของสื่อเดิมออกไปได้อย่างไร เพื่อให้ผู้รับสารสามารถรับสารได้อย่างครบถ้วน ทุกที่และทุกเวลา
ส่วนนักการตลาดยุคใหม่ไฟแรงก็จะต้องเตรียมรับมือกับ “เครื่องมือสื่อสารการตลาด” (Tools) ตัวใหม่ เพื่อนำไปผสานกับเครื่องมือเดิม ทำให้เกิดกระบวนการสื่อสารอย่างครบวงจร (IMC : Integrated Marketing Communication) อย่างแท้จริง เพื่อเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายและช่วยเพิ่มยอดขายกับสินค้า หรือบริการของตนในที่สุด
ในครั้งฉบับหน้าจะเป็นการอธิบายในเชิงรูปธรรมของ “สื่อโทรศัพท์มือถือ” ที่เกิดขึ้นจริงแล้วในปัจจุบัน เมื่อสื่อเดิม ๆ มาอยู่บนมือถือจะเปลี่ยน “รูปแบบ” และ “เนื้อหา” ไปอย่างไร เป็นสิ่งที่น่าติดตาม
